Historisch groen in Utrecht

Tentoonstelling in de Pandhof van de Dom

Tijdens de Open Tuinendag Utrecht zal in de Pandhof van de Dom een tentoonstelling over het groene verleden van de stad te zien zijn. Aan de hand van kaarten, prenten, tekeningen en foto’s uit Het Utrechts Archief is de groenontwikkeling in kaart gebracht, zowel binnen als buiten de singels, zowel openbaar als particulier.

Utrecht is van oudsher een groene stad. Aard en functie zijn in de loop van de eeuwen echter aanzienlijk veranderd.

In de middeleeuwen was er binnen de stadsmuren nog grond te vinden voor agrarische doeleinden. Ook een aantal kerkelijke gebieden bestond uit ‘nuttig’ groen zoals boomgaarden, moestuinen en bleekvelden. Bij het geleidelijk volbouwen van de stad verdween een deel van het groen, maar er kwam ook iets voor terug: tuinen. Niet meer alleen in gebruik voor het nuttige, maar ook voor het aangename; groot of klein, volgens de laatste mode of naar eigen smaak ingericht.

Vanaf 1600 werd vanuit het stadsbestuur ook aandacht besteed aan het openbare groen. Groene ruimtes waren goed voor het welzijn van de burgers maar dienden ook ter verfraaiing van de stad. Zowel de inrichting als het gebruik ervan waren in de loop van de tijd aan mode onderhevig. In de 19de eeuw kreeg Utrecht haar grote stadsparken.

Utrecht heeft nog steeds verrassende groene binnen terreinen. Enkele daarvan zijn in de passe-partout tussen de beschrijvingen van de tuinen opgenomen.

Deze tentoonstelling tot stand gekomen met steun van het Prins Bernhard Cultuurfonds Utrecht, ter gelegenheid van de 10de Open Tuinendag Utrecht in 2021. Het is een herziene versie van de tentoonstelling die in 1999 werd samengesteld ter gelegenheid van de Open Monumentendag met het thema Historisch groen.